Narodowy Fundusz Inwestycyjny – nie jest tym samym co „zwykły” fundusz inwestycyjny. Są to osobne i różne podmioty, działające w oparciu o inne podstawy prawne.
Fundusz inwestycyjny działa na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych z 27 maja 2004 roku, która ustala zasady tworzenia i działania funduszy jako osoby prawnej, zasady zarządzania funduszami, zasady nabywania i zbywania jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych, opisuje możliwości łączenia, przekształcania, rozwiązywania i likwidowania funduszy.
Narodowe Fundusze Inwestycyjne działają na podstawie ustawy z 30 kwietnia 1993 roku. Te dwa rodzaje funduszy mają nie tylko inną podstawę prawną, ale również inną formę prawną i odmienny przedmiot działania.
Fundusz inwestycyjny nastawiony jest na zysk, na pomnażanie powierzonych mu przez uczestników funduszu pieniędzy, poprzez inwestowanie ich w różnego rodzaju papiery wartościowe. Sposób działania funduszu określa jego statut oraz państwowe przepisy prawa, które mają na celu ograniczenie ryzyka związanego z inwestowaniem środków pieniężnych. Fundusz inwestycyjny emituje jednostki uczestnictwa (które nie są papierem wartościowym) lub certyfikaty.
Natomiast Narodowy Fundusz Inwestycyjny działa w formie spółki akcyjnej. Został powołany przez Skarb Państwa w ramach Programu Powszechnej Prywatyzacji w 1995 roku.
Powstało piętnaście Narodowych Funduszy Inwestycyjnych.
- Pierwszy Narodowy Fundusz Inwestycyjny,
- Narodowy Fundusz inwestycyjny Krezus, (dawniej: Drugi Narodowy Fundusz Inwestycyjny),
- NFI Progress,
- NFI Victoria,
- NFI Magna Polonia,
- NFI BBI Capital ( dawniej: Siódmy Narodowy Fundusz Inwestycyjny im. Kazimierza Wielkiego),
- NFI Octawa,
- NFI Midas (dawniej: Narodowy Fundusz inwestycyjny im. Eugeniusz Kwiatkowskiego),
- NFI BBI Zeneris (dawniej: Narodowy Fundusz Inwestycyjny Foksal),
- NFI BBI Development (dawniej: Narodowy Fundusz inwestycyjny Piast),
- NFI Zachodni Fundusz Inwestycyjny,
- NFI Jupiter,
- NFI Empik Media&Fasion (dawniej: Piętnasty Narodowy Fundusz Inwestycyjny, Narodowy Fundusz Inwestycyjny Hestman)
Zarządzały one spółkami państwowymi w imieniu Skarbu Państwa, a ich celem było pomnażanie majątku spółek i ich restrukturyzacja . Narodowe Fundusze Inwestycyjne mogły (chociaż nie musiały) zakończyć swoja działalność po 31 grudnia 2005 roku. Wcześniej akcjonariusze musieli podjąć decyzję o sposobie kontynuowania działalności lub likwidacji funduszu. Po 31 grudnia 2005 zarządy NFI musiały na każdym walnym zebraniu przedstawić projekty uchwały o likwidacji lub przekształceniu w zwyczajny fundusz inwestycyjny. Wcześniej, podczas działalności NFI, majątek zarządzanych spółek został udostępniony polskim obywatelom w formie świadectw udziałowych, które każdy dorosły Polak mógł wykupić. Te papiery wartościowe były notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Później zostały one wymienione na akcje Narodowych Funduszy Inwestycyjnych i są nadal notowane na warszawskiej giełdzie.